Dobór doustnej antykoncepcji powinien uwzględniać nie tylko wygodę, lecz także stan zdrowia, przyjmowane leki i ryzyko zakrzepów. Vines to złożona tabletka hormonalna, dlatego wyjaśniam, jak działa, jak stosować schemat 24+4, co zrobić po pominięciu dawki oraz kiedy potrzebna jest szybka konsultacja lekarska.
Najważniejsze informacje o bezpiecznym stosowaniu tabletek
- Skład obejmuje gestoden 60 mikrogramów i etynyloestradiol 15 mikrogramów.
- Blister zawiera 24 żółte tabletki aktywne oraz 4 zielone tabletki placebo.
- Opóźnienie aktywnej tabletki o mniej niż 12 godzin zwykle nie zmniejsza ochrony.
- Preparat nie chroni przed HIV ani innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową.
- Objawy takie jak nagła duszność, ból w klatce piersiowej lub jednostronny obrzęk nogi wymagają pilnej pomocy medycznej.
Co zawiera Vines i jak działa
Preparat należy do złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych. Zawiera dwa hormony: gestoden, czyli progestagen, oraz etynyloestradiol, będący estrogenem. Ich działanie hamuje owulację, zagęszcza śluz szyjkowy i zmienia błonę śluzową macicy, co utrudnia zapłodnienie.
Jedno opakowanie ma 28 tabletek. Przez pierwsze 24 dni przyjmuje się tabletki zawierające hormony, a przez kolejne 4 dni tabletki placebo. Te ostatnie nie mają działania antykoncepcyjnego, ale pomagają utrzymać codzienny nawyk przyjmowania leku.
To lek wydawany na receptę. Nie jest środkiem awaryjnym i nie należy zaczynać go na podstawie samej opinii znajomej lub informacji z internetu. Moim zdaniem najważniejsza jest kwalifikacja przez lekarza, szczególnie gdy występują migreny, nadciśnienie, palenie papierosów albo zakrzepica w rodzinie.
Jak przyjmować tabletki w schemacie 24+4
Należy przyjmować jedną tabletkę dziennie, najlepiej o podobnej porze, niezależnie od posiłku. Po zakończeniu 24 żółtych tabletek przyjmuje się 4 zielone, a następnego dnia rozpoczyna kolejny blister. Nie robi się dodatkowej przerwy.
| Etap | Co przyjmować | Co dzieje się w organizmie |
|---|---|---|
| Dni 1-24 | Żółte tabletki aktywne | Utrzymywana jest ochrona antykoncepcyjna przy prawidłowym stosowaniu |
| Dni 25-28 | Zielone tabletki placebo | Może pojawić się krwawienie z odstawienia |
| Dzień 29 | Pierwsza tabletka z nowego blistra | Rozpoczyna się kolejny cykl przyjmowania |
Jeśli stosowanie zaczyna się w pierwszym dniu krwawienia miesiączkowego, ochrona przed ciążą pojawia się od razu. Przy rozpoczęciu w innym dniu cyklu trzeba potwierdzić z lekarzem, czy przez pierwsze 7 dni potrzebna będzie dodatkowa metoda, na przykład prezerwatywa.
Po zmianie z innej złożonej tabletki, plastra lub krążka dopochwowego zwykle przechodzi się na nowy preparat bez wydłużania przerwy hormonalnej. Szczegóły zależą jednak od poprzedniej metody, dlatego nie warto samodzielnie ustalać dnia zmiany.
Pominięta tabletka nie zawsze oznacza utratę ochrony
Najpierw trzeba sprawdzić, czy pominięta tabletka była aktywna czy placebo. Pominięcie zielonej tabletki nie obniża skuteczności. Wystarczy ją wyrzucić i kontynuować schemat.
| Sytuacja | Co zrobić |
|---|---|
| Aktywna tabletka opóźniona o mniej niż 12 godzin | Przyjąć ją jak najszybciej i kolejną dawkę przyjąć o zwykłej porze. |
| Jedna tabletka pominięta w dniach 1-7 | Przyjąć ją, kontynuować blister i przez 7 dni stosować prezerwatywę. Po współżyciu w poprzednim tygodniu trzeba skontaktować się z lekarzem. |
| Jedna tabletka pominięta w dniach 8-14 | Przyjąć ją i kontynuować blister. Jeśli wcześniejsze tabletki były przyjmowane prawidłowo, dodatkowe zabezpieczenie zwykle nie jest potrzebne. |
| Jedna tabletka pominięta w dniach 15-24 | Można pominąć tabletki placebo i od razu rozpocząć nowy blister albo skrócić okres placebo do maksymalnie 4 dni. |
| Więcej niż jedna aktywna tabletka pominięta | Skontaktować się z lekarzem lub farmaceutą, ponieważ sposób postępowania zależy od dnia blistra i współżycia. |
Przyjęcie dwóch tabletek jednocześnie po pojedynczym pominięciu może być zgodne z instrukcją. Może jednak wywołać nudności lub plamienie. Nie należy samodzielnie stosować kilku tabletek jako metody awaryjnej.
Wymioty w ciągu 3-4 godzin od przyjęcia tabletki aktywnej albo ciężka biegunka mogą oznaczać, że dawka nie wchłonęła się prawidłowo. W takiej sytuacji należy możliwie szybko przyjąć kolejną aktywną tabletkę z zapasowego opakowania, a jeśli minęło ponad 12 godzin, postępować tak jak przy pominięciu dawki.
Kiedy złożona tabletka nie jest dobrym wyborem
Przed przepisaniem lekarz powinien zebrać wywiad dotyczący zdrowia, chorób w rodzinie i zmierzyć ciśnienie tętnicze. Szczególnie ważne są przebyte zakrzepy, udar, zawał, migrena z aurą, zaburzenia krzepnięcia oraz choroby wątroby.
Preparatu nie stosuje się między innymi przy aktualnej lub przebytej zakrzepicy, wysokim ryzyku zatorowości, ciężkim nadciśnieniu, cukrzycy z powikłaniami naczyniowymi, niektórych nowotworach zależnych od estrogenów i krwawieniu z dróg rodnych o niewyjaśnionej przyczynie.
Ryzyko zakrzepu jest niewielkie, ale nie jest zerowe. W danych dotyczących tabletek z gestodenem szacuje się je na około 9-12 przypadków na 10 000 kobiet w ciągu roku. Ryzyko rośnie między innymi przy BMI powyżej 30, paleniu, wieku powyżej 35 lat, długim unieruchomieniu, dużej operacji i obciążeniu rodzinnym.
Nie oznacza to, że każda osoba powinna rezygnować z tej metody. Oznacza natomiast, że wybór powinien być indywidualny. Jeśli palisz, masz migreny albo planujesz operację, powiedz o tym lekarzowi przed rozpoczęciem lub wznowieniem stosowania.
W ciąży nie należy przyjmować tabletek. Preparat nie jest zalecany podczas karmienia piersią, ponieważ estrogen może wpływać na laktację i sytuację dziecka. Po porodzie moment rozpoczęcia antykoncepcji trzeba ustalić z lekarzem.
Działania niepożądane i objawy, których nie wolno ignorować
W pierwszych miesiącach mogą wystąpić plamienia i nieregularne krwawienia. Często zgłaszane są także nudności, ból głowy, tkliwość piersi, zmiany nastroju, bóle brzucha, obrzęki i zmiany masy ciała. Jeśli krwawienie utrzymuje się przez kilka miesięcy albo pojawia się po okresie dobrej tolerancji, warto skonsultować się z ginekologiem.
Nie bagatelizowałbym pogorszenia nastroju. Objawy depresji, silny lęk lub myśli samobójcze wymagają szybkiego kontaktu z lekarzem, niezależnie od tego, czy ich związek z tabletką wydaje się oczywisty.
Natychmiastowej pomocy wymagają nagły obrzęk lub ból jednej nogi, nagła duszność, kaszel z krwiopluciem, ostry ból w klatce piersiowej, omdlenie, nagłe zaburzenia widzenia, mowy albo niedowład jednej strony ciała. To mogą być objawy zakrzepicy, zatorowości, zawału lub udaru.
Leki i zioła mogą osłabić działanie antykoncepcji
Przed każdą nową terapią trzeba powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o stosowaniu doustnej antykoncepcji. Na jej skuteczność mogą wpływać między innymi ryfampicyna, część leków przeciwpadaczkowych, niektóre leki przeciw HIV i HCV, modafinil, bosentan, gryzeofulwina oraz dziurawiec.
Nie chodzi tylko o leki na receptę. Dziurawiec występuje także w preparatach ziołowych i suplementach poprawiających nastrój lub sen. W czasie terapii wpływającej na metabolizm hormonów lekarz może zalecić prezerwatywy albo inną metodę dodatkową.
Tabletki nie chronią przed chorobami przenoszonymi drogą płciową. Przy nowym partnerze, braku aktualnych badań lub ryzyku zakażenia prezerwatywa nadal ma znaczenie, nawet gdy antykoncepcja hormonalna jest przyjmowana bezbłędnie.
Przed rozpoczęciem kuracji sprawdź kilka rzeczy
- czy nie masz migreny z aurą, nadciśnienia lub historii zakrzepów,
- czy lekarz zna wszystkie przyjmowane leki i suplementy,
- czy wiesz, które tabletki są aktywne, a które placebo,
- czy masz plan na pominięcie dawki, wymioty lub ciężką biegunkę,
- czy rozumiesz, że ochrona przed ciążą nie oznacza ochrony przed infekcjami.
Najbezpieczniej traktować ten preparat jako część większej decyzji dotyczącej zdrowia, a nie produkt do samodzielnego testowania. Jeśli pojawią się nowe choroby, palenie, planowana operacja, długie unieruchomienie albo nietypowe objawy, ponowna ocena przez lekarza może być ważniejsza niż przyzwyczajenie do dotychczasowej metody.
